محمد تقي جعفري

20

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى

را به جاى آريد تا مسلمانى چند به امن به طاعت حق مشغول باشند ) ( 1 ) رابطهء جلال الدين با قرآن مىتواند وضع روانى او را در عشق و ايمان فوق العاده به اساسىترين منبع اسلامى مسلم است كه ارتباط معارف مثنوى با قرآن فوق العاده عالى و همه جانبه و از روى ايمانى بوده است كه با يك مرد مفسر حرفهاى قابل مقايسه نمىباشد . استشهاد و تفسير واقتباس او از آيات قرآنى ، شباهتى با اغلب خوانندگان قرآن و تفسير كنندگان قرآن ندارد ، گاهى آيهاى از اين كتاب آسمانى را چنان در مورد خود و به قدرى عالى تفسير يا مورد اقتباس واستشهاد قرار مىدهد كه يك مسلمان آشنا با قرآن گمان مىكند كه تا كنون آيهء مزبور را نديده است ، مانند اين كه تازه از خواب بيدار شده باشد ، آفاق وسيع و خيلى با عظمتى را در مفاد آيه مشاهده مىكند . اگر ارتباط جلال الدين با قرآن تصنعى ومجازى بود - اولا - آيات اين كتاب آسمانى را با آن عظمت وعمق معجزه آسا تفسير و مورد استشهاد واقتباس قرار نمىداد ، بلكه به قول معمولى براى خالى نبودن عريضه و به رسم تشريفات آيات قرآنى را در آثار خود مىآورد و اين همه جديت وهيجان براى نشان دادن عظمت وطعم كلام الهى صورت نمىداد . شما موقعى كه در سراسر مثنوى يا كتاب مكتوبات وفيه ما فيه و مجالس سبعه به دقت به مطالعه مىپردازيد ، با آيات قرآنى به طورى رو برو مىشويد كه گمان مىكنيد كه اين براى اولين بار است كه آيات قرآنى را مىبينيد . ثانياً - اگر جلال الدين مىخواست ، با استشهاد و تفسير واقتباس از آيات قرآنى ، موقعيت خود را در مجتمع اسلامى حفظ كند وتكفير نشود ، كافى بود كه در هر يك از آثارش ده يا بيست آيهء قرآنى را مطرح كند و خود را به اجتماع مسلمانان

--> ( 1 ) مأخذ مزبور ، ص 30 . .